Główne miejsce obrotu papierami wartościowymi w Polsce. Giełda Papierów Wartościowych (GPW) w Warszawie działa w formie spółki akcyjnej, której założycielem jest Skarb Państwa.

Zadania:

• organizowanie publicznego obrotu papierami wartościowymi,
• promowanie obrotu papierami wartościowymi,
• upowszechnianie informacji giełdowych,
• zarządzanie systemem informatycznym notowań.

Dodatkowo GPW traktuje się jako miejsce na którym dochodzi do wyceny kapitału, oceny możliwości rozwojowych przedsiębiorstw a także jako miejsce stanowiące barometr gospodarki.

Do najważniejszych indeksów wyliczanych i publikowanych przez GPW w Warszawie należą:

• Warszawski Indeks Giełdowy (WIG),
• Indeks 20 największych i najpłynniejszych spółek giełdowych (WIG20)
• Indeks 40 średnich spółek giełdowych (mWIG40)
• Indeks 80 małych spółek giełdowych (sWIG80)

Papiery wartościowe, które są przedmiotem obrotu na Giełdzie w Warszawie mają formę zdematerializowaną (występują w postaci zapisu komputerowego). Instytucją, która umożliwia niematerialny obrót instrumentami finansowymi jest Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych (KDPW). W jego rejestrach znajdują odzwierciedlenie wszystkie transakcje zawierane na rynku, a także zmiany cech papierów wartościowych.

Do zadań KDPW należy w szczególności:

• rejestrowanie papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu,
• nadzorowanie zgodności wielkości emisji z liczbą papierów wartościowych znajdujących się w obrocie,
• obsługa realizacji zobowiązań emitentów wobec posiadaczy papierów wartościowych,
• rozliczanie transakcji zawieranych na rynku regulowanym oraz transakcji poza rynkiem.

Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych pełni również funkcje izby rozrachunkowej w transakcjach instrumentami pochodnymi. Jest więc podmiotem dokonującym rozliczeń między inwestorami, a zarazem gwarantem realizacji określonych praw z transakcji terminowych.

W Polsce funkcje kontrolną i regulacyjną nad rynkiem  giełdowym spełnia Komisja Nadzoru Finansowego (KNF).

KNF jako jedyna instytucja ma prawo dopuszczenia papierów wartościowych do publicznego obrotu, zapewniając inwestorom dostęp do informacji o emitencie i jego działalności. W razie nie wywiązywania się przez spółki giełdowe z nałożonych na nie obowiązków, KNF może cofnąć zgodę o dopuszczeniu papierów wartościowych do publicznego obrotu.

Do zadań KNF należy między innymi:

• nadzór nad przestrzeganiem reguł uczciwego obrotu papierami wartościowymi,
• kontrola nad zapewnieniem powszechnego dostępu do rzetelnych informacji o rynku giełdowym,
• podejmowanie  i organizowanie działań zapewniających sprawne funkcjonowanie rynku papierów wartościowych,
• wydawanie zezwoleń i przeprowadzanie egzaminów dla kandydatów dla maklerów,
• upowszechnianie wiedzy o rynku giełdowym i obrocie instrumentami finansowymi,
• współdziałanie z instytucjami i uczestnikami rynku kapitałowego.

Działania, które podejmuję KNF przyczyniają się do bezpieczeństwa publicznego obrotu papierami wartościowymi. Obszar wpływu i kontroli KNF obejmuję w szczególności:

• Giełdę Papierów Wartościowych
• Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych
• Rynek pozagiełdowy (dawne CETO)
• New Connect
• Fundusze inwestycyjne
• Domy maklerskie
• Izbę rozliczeniową
• Emitenci
• Inwestorzy

Każdy inwestor uczestniczący w publicznym obrocie na rynku giełdowym musi posiadać rachunek papierów wartościowych w wybranym przez siebie domu maklerskim. Transakcje zawierana przez maklerów mogą mieć charakter usług brokerskich lub działalności dealerskiej.

Zakres czynności wykonywanych przez domy maklerskie:

• oferowanie papierów wartościowych nowej emisji,
• nabywanie i zbywanie papierów wartościowych na cudzy lub własny rachunek,
• zarządzanie na zlecenie portfelem papierów wartościowych Inwestora,
• doradztwo w zakresie obrotu instrumentami finansowymi,
• prowadzenie rachunków papierów wartościowych i rachunków pieniężnych,
• pośredniczenie w nabywaniu i sprzedaży na zagranicznych rynkach kapitałowych.

Dodatkowe usługi biura maklerskiego, które nie wymagają zgody KNF:

• sporządzanie analiz okresowych spółek notowanych na rynku giełdowym,
• opracowywanie prospektu emisyjnego i memorandum informacyjnego spółek wprowadzanych na rynek giełdowy,
• reprezentowanie posiadaczy papierów wartościowych wobec spółek-emitentów,
• nieodpłatne udzielanie informacji i rekomendacji o instrumentach finansowych,
• wprowadzanie przedsiębiorstw do obrotu publicznego

Zobacz także: Rachunki inwestycyjne

Emitentem może być każde przedsiębiorstwo, które uzyska zgodę KNF o dopuszczeniu papierów wartościowych do publicznego obrotu. Emisja papierów wartościowych to dostęp do alternatywnej formy finansowania.

Zalety przekształcenia spółki akcyjnej w spółkę publiczną:

• dostęp do alternatywnej formy finansowania (nie tylko kredyt)
• prestiż i wiarygodność spółki
• wzrost rozpoznawalności marki

Zobacz także: Oferta dla Emitentów

Podmiotem uprawnionym do tworzenia funduszy inwestycyjnych jest Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych, które występuje jako organ funduszu, zarządza nim oraz reprezentuje w stosunkach z osobami trzecimi.

1. Ze względu na kryterium prawne fundusze dzielimy na:

• Fundusze Inwestycyjne Otwarte

• Specjalistyczne Fundusze Inwestycyjne Otwarte

• Fundusze Inwestycyjne Zamknięte

    2.  Ze względu na kryterium ekonomiczne

• Fundusze bezpieczne (gotówkowe, rynku pieniężnego oraz obligacji)

• Fundusze mieszane (zrównoważone, stabilnego wzrostu, z ochroną kapitału, aktywnej alokacji)

• Fundusze agresywne (akcyjne)

Przedmiotem lokat funduszy inwestycyjnych otwartych mogą być przede wszystkim papiery wartościowe dopuszczone do publicznego obrotu, zbywalne wierzytelności pieniężne o terminie wykupu nie dłuższym niż rok oraz jednostki uczestnictwa innych funduszy inwestycyjnych.

Zobacz także: Fundusze inwestycyjne